Tư duy Thiết kế (Design Thinking)
Tư duy thiết kế là một cách tiếp cận giải quyết vấn đề lặp lại, bắt đầu bằng sự hiểu biết sâu sắc về những gì người dùng thực sự cần, sau đó tiến qua tạo mẫu thử và kiểm thử để đi đến các giải pháp hoạt động tốt trong thực tế.
Tư duy thiết kế (design thinking) hình thành vào những năm 2000 tại d.school của Đại học Stanford và công ty thiết kế IDEO, dựa trên các thực hành thiết kế và kỹ thuật có nguồn gốc còn xa hơn nữa. Nó thường được mô tả qua năm giai đoạn: đồng cảm (empathize), xác định (define), lên ý tưởng (ideate), tạo mẫu thử (prototype), và kiểm thử (test). Một số mô hình sử dụng nhiều hơn hoặc ít bước hơn. Cách tiếp cận riêng của IDEO, chẳng hạn, cô đọng quy trình thành ba bước: cảm hứng, lên ý tưởng, và triển khai. Điểm chung xuyên suốt tất cả các phiên bản là một giải pháp nên đến từ quan sát thực tế, không phải từ các giả định được đưa ra trên bàn giấy.
Trong thực tế, các nhóm liên chức năng làm việc chặt chẽ với những người mà một giải pháp hướng đến. Thay vì dành nhiều tuần viết ra một khái niệm chi tiết, các nhóm xây dựng các mẫu thử đơn giản sớm, đôi khi bằng giấy, bìa cứng, hoặc một bản demo có thể nhấp đơn giản. Những mẫu thử đó được thử nghiệm với người dùng thực, và phản hồi được đưa thẳng trở lại vòng tiếp theo. Một ý tưởng được mài sắc qua nhiều vòng lặp ngắn thay vì được giao trong một lần hoàn thiện lớn.
Tư duy thiết kế không phải là một đường thẳng từ đầu đến cuối, nó là một vòng lặp quay trở lại các giai đoạn trước đó bất cứ khi nào cần thiết. Điều làm nó khác biệt với phát triển sản phẩm cổ điển là việc thử nghiệm với người dùng thực sớm và thường xuyên, không chỉ ở cuối cùng. Nó kết hợp tốt với các phương pháp linh hoạt như Scrum hoặc xây dựng một MVP, vì cả hai đều dựa vào các chu kỳ học hỏi ngắn. Các công ty ngày càng sử dụng tư duy thiết kế ngoài công việc sản phẩm, ví dụ để làm cho quy trình làm việc nội bộ hoặc các biểu mẫu dễ sử dụng hơn.
Ví dụ thực tế
Một doanh nghiệp thủ công với 18 nhân viên nhận thấy khách hàng thấy các báo giá bằng văn bản của mình khó hiểu và liên tục gọi điện hỏi. Thay vì lao ngay vào một mẫu mới, nhóm thực hiện tám cuộc phỏng vấn ngắn với khách hàng và quan sát cách họ thực sự đọc một báo giá hiện có. Những cuộc trò chuyện đó dẫn đến ba mẫu thử bằng giấy cho một bố cục báo giá mới, được phác thảo trong một buổi hội thảo hai giờ. Mẫu thử được khách hàng ưa thích hơn được thử nghiệm với năm khách hàng khác và được sửa đổi hai lần trước khi trở thành mẫu chuẩn mới. Trong vòng ba tháng, các câu hỏi tiếp theo về báo giá giảm khoảng 40 phần trăm, giải phóng ước tính ba giờ mỗi tuần cho nhóm.
Leanshift hỗ trợ như thế nào
Tư duy thiết kế phù hợp với tư duy kaizen vì một giải pháp không được phát minh trên bàn giấy, nó hình thành cùng với những người sử dụng một quy trình hoặc sản phẩm mỗi ngày. Vòng lặp tạo mẫu thử, kiểm thử, và điều chỉnh theo cùng nhịp điệu với PDCA: bắt đầu nhỏ, thử nghiệm, học hỏi từ phản hồi thực tế, và tiếp tục. Nó không chỉ làm cho một giải pháp tốt hơn, với mỗi vòng lặp bạn trở nên tự tin hơn một chút trong việc trở thành người cải tiến.
Câu hỏi thường gặp
Tư duy thiết kế có giống với thiết kế đồ họa không?
Không. Bất chấp cái tên, nó không liên quan gì đến thiết kế đồ họa. Đó là một phương pháp giải quyết vấn đề mà bạn có thể áp dụng tốt như nhau cho sản phẩm, dịch vụ, và quy trình nội bộ.
Tư duy thiết kế khác với Lean Startup như thế nào?
Tư duy thiết kế đặt trọng tâm vào việc hiểu sâu sắc nhu cầu người dùng trước tiên, trong các giai đoạn đồng cảm và xác định. Lean Startup tập trung nhiều hơn vào việc kiểm chứng nhanh các giả thuyết kinh doanh bằng một MVP. Trong thực tế, các nhóm thường kết hợp cả hai cách tiếp cận.
Có cần công cụ đặc biệt cho tư duy thiết kế không?
Không. Giấy ghi chú, một bảng trắng, và một ít giấy là đủ cho các mẫu thử ban đầu. Điều quan trọng là sự tiếp xúc thực sự với người dùng, không phải công cụ bạn sử dụng để đạt được điều đó.