FMEA (foutmodus- en effectenanalyse)
Een preventieve analysemethode die mogelijke fouten in een product of proces beoordeelt en prioriteert voordat ze ooit optreden.
FMEA wordt toegepast in de ontwikkelings- of planningsfase, voordat een product wordt gemaakt of een proces in gebruik wordt genomen. Een team werkt systematisch alles door wat mis zou kunnen gaan, in plaats van alleen te reageren nadat storingen zich al hebben voorgedaan.
Voor elke denkbare faalwijze bepaalt het team de mogelijke oorzaak en het effect ervan op de klant. Vervolgens beoordeelt het drie factoren, elk op een schaal van 1 tot 10: de ernst van de fout (S), de kans op optreden (O), en de kans dat deze vóór levering wordt ontdekt (D).
Deze drie beoordelingen worden gecombineerd tot het risicoprioriteitsgetal. Dit is niet bedoeld als absoluut cijfer maar als rangschikking: faalwijzen met een hoge RPN worden als eerste aangepakt, bijvoorbeeld door een robuuster ontwerp of een extra inspectiestap.
In de praktijk worden twee hoofdvarianten gebruikt: ontwerp-FMEA, die zich richt op het product zelf, en proces-FMEA, die het productie- of werkverloop onderzoekt.
Formule
RPN = S x O x D
Praktijkvoorbeeld
Voor een gebogen plaatonderdeel wordt de faalwijze 'scherpe bramen op de buigrand' onderzocht. Ernst S = 7 (verwondingsrisico tijdens montage), kans op optreden O = 4, ontdekkingskans D = 3. RPN = 7 x 4 x 3 = 84. Na invoering van een verplichte visuele controle direct na het buigen verbetert de ontdekkingskans naar D = 1, en daalt de RPN naar 28.
Hoe Leanshift helpt
De aanpak van Leanshift als ontwikkelingssmederij draait om kwaliteit vooraf vormgeven in plaats van fouten achteraf herstellen. FMEA past precies in die logica: eerst denken, dan bouwen.
Veelgestelde vragen
Wanneer wordt een FMEA uitgevoerd?
Idealiter voordat de serieproductie start, tijdens de product- of procesplanning. Zo kunnen risico's met weinig moeite worden vermeden, in plaats van later kostbaar herstelwerk of klachten te veroorzaken.
Wat betekent een hoog risicoprioriteitsgetal?
Een hoge RPN laat zien dat een faalwijze bijzonder kritiek is in de combinatie van ernst, kans op optreden en ontdekkingskans. Bij het plannen van tegenmaatregelen krijgt deze prioriteit, ongeacht een vaste drempelwaarde.
Wat is het verschil tussen ontwerp-FMEA en proces-FMEA?
Ontwerp-FMEA onderzoekt mogelijke zwakke punten in het productontwerp zelf. Proces-FMEA kijkt daarentegen naar het productieverloop, zoals machine-instellingen, materiaalbehandeling of inspectiestappen.